آنچه ضروری است درباره ی مقابله با آتش سوزی بدانید

اگر همین الان خانه ام آتش بگیرد آیا میدانم باید تا رسیدن آتش نشانی چه کار کنم؟؟

چه نوع کپسولی برای خانه یا محل کار من مناسب تر است؟

چطور باید از این کپسول استفاده کنم؟

چه نکاتی را باید رعایت کنم؟

اتفاق تلخی که در پلاسکو برای هموطنان عزیزمان افتاد یک تلنگر مهم است که به ما اهمیت آماده بودن و دانستن تمهیدات مربوط به آتش سوزی را یادآوری میکند.شاید حتی همین آتش پلاسکو هم میتوانست در ابتدا با یک کپسول بسیار ارزان قیمت که وجودش در خانه همه ی ما ضروری است خاموش شود و یک ملت را عزادار نکند.

ما در این مقاله سعی میکنیم اطلاعات کاربردی در زمینه ی مهار آتش و کارهای بسیار ساده ای که میتواند جان و مالتان را نجات دهد را به شما ارائه دهیم و از کلی گویی و اطلاعات تخصصی بپرهیزیم بلکه اجرایی بودن را مد نظر قرار بدهیم،پس تا پایان این مطلب را بخوانید و آن را با کسانی که دوستشان دارید به اشتراک بگذارید باشد که دیگر شاهد چنین حوادث تلخی نباشیم.

آتش می تواند منشا های متفاوتی داشته باشد که باتوجه به منشا آتش سوزی، راه خاموش کردن آن ها متفاوت است مثلا آتش گرفتن فرش را می شود با آب خاموش کرد ولی پریز برق اگر آتش بگیر آب می تواند باعث برق گرفتگی و صد چندان شدن حادثه بشود.

منشا آتش به طور کلی 6 چیز است که در جدول پایین به اختصار انواع و راه مقابله با آن ها آورده شده است

آتش کلاس A: جامدات و مواد خشک

ویژگی ها : از خود خاکستر بر جای می گذارند و با آب واکنش خطرناکی ندارند .

روش اطفاء : برای این کار ، از آب که قدرت خنک کنندگی خوبی دارد ، استفاده می گردد.  البته حجم آبی که به منظور اطفاء استفاده می شود ، باید مناسب با وسعت حریق باشد .

کپسول مناسب : جهت اطفاء آتش سوزی کلاس A ، از خاموش کننده محتوی آب و آب کف استفاده می گردد .

آتش کلاس B: مایعات قابل اشتعال

ویژگی ها : به علت تبخیر سریع و سهولت اشتعال ، خطرناکتر از جامدات هستند و به علت نداشتن شکل ثابت، در محیط پخش شده و باعث ازدیاد شعله می گردند.

روش اطفاء : جلوگیری از جریان یافتن مایع و گسترش سطح آن با استفاده از شن و ماسه و خاموش کننده های پودر و گاز  و کف . البته اگر مایع داخل مخزن مشتعل گردد ، ابتدا باید بدنه مخزن را خنک نموده و بعد اقدام به اطفاء نمود تا بدین طریق از برگشت مجدد شعله جلوگیری گردد .

کپسول مناسب : جهت اطفاء آتش سوزی کلاس B ، از خاموش کننده محتوی پودر خشک شیمیایی ، کف و ماسه خشک استفاده می گردد .

آتش کلاس C: گازهای قابل اشتعال

ویژگی ها : با توجه به اینکه در گازها مسئله جذب حرارت اولیه به منظور تولید بخار ، همانند جامدات و مایعات قابل اشتعال  وجود ندارد ، بنابراین همواره به صورت گاز آماده اشتعال می باشد .

روش اطفاء : درگازها درصورت ایجاد آتش سوزی نباید شعله را اطفاء نمود، بلکه باید به هر طریق ممکن که ایمن هم باشد  ، از خروج گاز جلوگیری گردد و در صورتی که گاز از سیلندر خارج گشته و شعله ور است ، باید بدنه سیلندر را نیز خنک نمود و بدون در نظر گرفتن شرایط محیط اقدام به خاموش کردن شعله نکنیم . البته در صورتی که بنا به شرایطی لازم باشد که شعله اطفاء گردد ، خاموش کننده پودر خشک شیمیائی بهترین اثر را در این مورد دارا می باشد .

 اگر گاز درمحیط پراکنده شده باشد و شعله وجود نداشته باشد، وضعیت بسیار خطرناکتر از موقعیت قبلی می باشد؛ زیرا احتمال انفجار نیز دراین حالت وجود دارد.  حال اگر چنین وضعیتی در مکان بسته واقع شده باشد: باید با رعایت و انجام موارد زیر ، از بروز انفجار و آتش سوزی جلوگیری و خطر را برطرف ساخت :

1- از قطع و وصل کلیدهای برق خودداری شود ؛ فقط می توان از کنتور که درخارج از محل نشت گاز قرار دارد ، برق را قطع کرد.

2- خاموش کردن تمام منابع حرارتی ، مانند بخاری ، چراغ والور… .

3- استفاده از حداقل نفرات برای برطرف نمودن عامل خطر .

4- استفاده از دستگاه تنفسی و لباس ضخیم ضدجرقه، موقع ورود به محل یا حداقل استفاده از دستمال خیس جلوی دهان و بینی .

5- استفاده از سرلوله آب آماده جهت حریق و انفجار احتمالی .

6- از روشن و خاموش کردن چراغ قوه درمحیط خودداری کرده در صورت لزوم به استفاده، چراغ قوه را قبل از ورود به مکان نشت گاز ، روشن کنید .

7- بستن شیر کپسول گاز .

تذکر: درمورد لوله کشی گاز شهری ، اولین اقدام ، بستن شیر ورودی به کنتور گاز می باشد .

8- در صورتی که گاز سیلندر که از هوا سنگین تر است نشت کرده باشد ، با ایجاد کوران مصنوعی با پارچه، یا مقوای خیس ، جهت خروج گاز از محیط اقدام می نمائیم .

کپسول مناسب : جهت اطفاء آتش سوزی کلاس  C ، از خاموش کننده محتوی پودر خشک شیمیایی استفاده می گردد .

آتش کلاس D: فلزات قابل اشتعال

ویژگی ها : از نظر شدت و سرعت سوختن و روش اطفاء با دیگر موارد متفاوت است.

روش اطفاء : برای اطفاء حریق فلزات قابل اشتعال، نباید از آب یا کف استفاده نمود ؛ زیرا به علت واکنش فلزات قابلِ اشتعال  با آب ، گاز ئیدروژن تولید می شود که شدیداً قابل اشتعال بوده و باعث تشدید حریق می گردد.  بهترین خاموش کننده برای این فلزات، استفاده از پودر خشک یا ماسه 100% خشک می باشد .

کپسول مناسب : جهت اطفاء آتش سوزی کلاس D ، از خاموش کننده محتوی پودر خشک مخصوص که از کیفیت بهتری برخوردار می باشد مثل ( T.E.F ) استفاده می گردد .

آتش کلاس E: برق و الکتریسیته

ویژگی ها : استفاده از تجهیزات الکتریکی نامناسب و غیراستاندارد ، شل بودن محل اتصالات و انشعابات و بالاخره عبور  سیم از محل نامناسب ، از علل بروز این حریق می باشد .

روش اطفاء : اولین اقدام قطع برق است، بعد استفاده ازخاموش کننده مناسب با توجه به نوع مواد سوختنی جهت اطفاء می باشد.  باید توجه داشت اگر قطع برق ممکن نباشد ، بهترین خاموش کننده، کپسول های دی اکسید کربن ( CO22) و یا در صورت نبود این نوع کپسول – به ناچار – ، پودرخشک شیمیائی می باشد .

تذکر : قبل از قطع جریان برق ، استفاده از آب یا کف جهت اطفاء حریق ، ایجاد برق گرفتگی می نماید .

کپسول مناسب : جهت اطفاء آتش سوزی کلاس E ، از خاموش کننده محتوی گاز کربنیک ( CO2 ) استفاده می گردد .

آتش کلاس F: مواد منفجره

ویژگی ها : این گونه مواد در صورتی که دچار آتش سوزی شوند ، باید سریعاً محل را ترک نمود . قدرت پرتابِ تکه های ناشی از انفجار ، حداقل تا شعاع 2000 متری می باشد. در صورت آتش سوزی در یک لحظه ، توام با انفجار از بین می رود .

روش اطفاء : اگر این مواد در مجاورت حرارت قرار گیرند ، باید با استفاده از آب و سرلوله های آب نصب شده بر روی 3 پایه و یا  خودروهای مانیتوردار و مانیتورهای پرتابل ، اقدام به خنک کردن آنها از فاصله مناسب نمود.

البته انبار نگهداری این گونه مواد باید مجهز به سیستم های آب افشان اتوماتیک (اسپرینگر) باشد تا به هنگام   بالا رفتن درجه حرارت یا ایجاد حریق ، بلافاصله شروع به اطفاء یا خنک نمودن مواد بنماید .

جدول گروهای شش گانه آتش طبق استاندارد English 1970.BS.454

گروه آتش نوع آتش مثال ويژگي ها روش اطفاء خاموش كننده مناسب
A مواد خشك و يا جامدات چوپ-كاغذ- پارچه- لاستيك-پلاستيك-فرش-توتون-الياف-نفتالين و … . اكثر تركيبات كربني، موقع سوختن گازهاي سمي توليد مي كنند. كه ممكن است شعله دار و يا درون سوز باشند. معمولا پس از سوختن از خود خاكستر يا مواد ديگر به جا مي گذارند. 1- سردكردن

2- جدا سازي

3- خفه كردن

انواع كپسولهاي آبي و در زماني كه آتش برون سوز بوده يا حجم آن كم باشد استفاده از كپسول پودري
B مايعات قابل اشتعال بنزين-گازوئيل-نفت-تينر-گريس-الكل-اتر-استن-گليسيرين و … . اكثر مايعات نفتي موقع سوختن دود سياه رنگ ونسبتا سمي توليد ميكنند آتش ناشي از آنها به آتشهاي سطحي معروفند،به علت اينكه سبكتر از آب هستند روي ان شناور مي مانند وآب موجب گسترش مي شود. 1- خفه كردن

2- جدا سازي

انواع كپسولها پودري و يا كپسولهاي كف ساز
C گازهاي قابل اشتعال متان-اتان-بوتان-پروپان-استيلن-اكسيژن-هيدروژن و … . با كمترين گرما مشتعل مي شوند،درحجم زياد ايجاد انفجار ميكنند،تركيب اكسيژن خالص با چربي يك واكنش گرمازا است .موجب انفجار ويا اشتعال مي شود،شعله هيدروژن بي رنگ است. جدا سازي انواع كپسولهاي آبي و پودري و در بعضي مواقع كپسولهاي گازي
D فلزات قابل اشتعال ليتيم- سديم- پتاسيم-منيزيم-تيتانيم-زيركانيم و … . ليتيم با آب جوش وسديم با آب در هردمايي واكنش مي دهد.ودر سطح آب توليد شعله مي كند، جدا سازي انواع كپسولهاي پودري
E برق و الكتريسيته كليه ادوات برقي كابل ها وسيمهاي برق و…… حريق الكتريكي مطلق وجود ندارد. معمولا در اثر دو جريان و يا در اثر گرم شدن بيش از حد ايجاد مي شود. جريان برق به راحتي از آب يا كف آتش نشاني مي گذرد. 1- قطع جريان برق

2- خفه كردن

انواع كپسولهاي گازي و انواع كپسولهاي پودري
F مواد منفجره باروت C.4 – T.N.T – آمفو – ديناميت-پتن- نيتروسلولز و … . چنانچه ضربه، فشار و گرماي مناسب در يك لحظه ايجاد شود منفجر مي گردد. تي.ان.تي. و سي4 با آتش منفجر نمي شوند. بلكه در آن ذوب شده و مي سوزند. ديناميت نيز در آتش ذوب ميشود و در حين سوختن تق تق مي كند. جدا سازي انواع كپسولهاي آبي وانواع كپسولهاي پودري

خب، حالا که دسته های شش گانه ی آتش را می شناسیم باید بدانیم که باتوجه به محیطی که در آن زندگی یا کار می کنیم کدام نوع آتش سوزی بیشتر احتمال وقوع دارد و کدام کپسول آتش خاموش کن مورد نیازمان است؟

روی کپسول ها معمولا نام اختصاری نوع آتش هایی که آن کپسول قادر به خاموش کردن آن است آمده است مثلا روی کپسول پودری نوشته شده است B,D,E

خب حالا فرض کنیم که برای منزلمان مثلا یک کپسول 6 کیلو گرمی پودر خشک تهیه کردیم، باید طرز استفاده از آن را بیاموزیم

هم اکنون که کپسول را در خانه مان داریم و طرز استفاده آن را هم میدانیم آیا در هر نوع آتش سوزی باید در محل آتش بمانیم و کپسول را استفاده کنیم یا فرار کنیم؟

این تصمیم مهمی است چراکه همیشه هم نباید جانمان را به خطر بیندازیم

  • * اگر خاموش کننده در دسترس نیست
  • * اگر با اندازه یا نوع آتش متناسب نیست
  • * اگر نحوه ی استفاده از آن را نمی دانید
  • * اگر آتش رشد کرده و وسیع است
  • * اگر تهویه ی دود وجود ندارد
  • * اگر محیط برای عملیات امن نیست
  • * اگر خاموش کننده کار نمی کند

فورا محیط را ترک کنید!!!

در نتیجه همیشه هم نباید در محل حادثه ماند و مشغول خاموش کردن آتش شد.

 

پس در یک جمع بندی مراحل کلی کار ما در زمان آتش سوزی به این ترتیب است:

1- تماس با آتش نشانی (125)

2- آوردن کپسول (اگر طبق شرایط گفته شده این کار عاقلانه تر از فرار است وگرنه اگر قادر به مهار آن نیستید جان شما مهمتر است و فرار راه بهتریست)

موقعیت صحیح را جهت اطفاء حریق شناسایی کرده ( در فضاهای روباز ، پشت به باد و در فضاهای بسته ، پشت به درب ورود یا خروج ) و می ایستیم .

تبصره : اگر کپسول اطفاء حریق ما پودری است ، بهتر است آن را یکبار ، سر و ته کنیم تا عملکرد  بهتری داشته باشد .

3-باز کردن پلمپ(در عکس بالا نوار پلاستیکی قرمز رنگ پلمپ است)

4- بیرون آوردن ضامن(در عکس بالا دایره ی فلزی ضامن است که به راحتی مانند کلید بیرون کشیده می شود.)

5- نشانه گرفتن بن آتش و فشار دادن اهرم و حرکت دادن شلنگ به صورت جارویی

*دقت کنید که کپسول انتخاب شده متناسب با نوع آتش باشد مثلا وسائل الکتریکی را با فوم یا آب خاموش نکنید

*عقربه فشارسنج باید روی ناحیه ی سبز قرار بگیرد

* پس از خاموش کردن آتش اشیاع و وسایل را از محل آتش سوزی دور کنید ممکن است مقاومت زمین زیر آتش کم شده باشد و آن بخش از ساختمان فرو بریزد.

* پس از استفاده از کپسول باید مجددا آن را شارژ کنید (حتی اگر از کپسول استفاده هم نکنید هر چند ماه یا چند سال یک بار بسته به نوع کپسول باید شارژ و بازبینی شود.)

تبصره : اگر کپسول اطفاء حریق ما ، سیلندر داخل است ، با وارد کردن ضربه به سوزن بالای درب کپسول پاشنده شیلنگ کپسول را محکم در دست گرفته و با فشار به اهرم سر شلنگ را به سوی آتش نشانه گیری می نماییم .

تبصره : در مورد کپسول های سیلندر بغل، اهرم پاشنده شیلنگ را در دست گرفته و فلکه سیلندر  بغل را به آرامی تا انتها باز نموده و با فشار به اهرم سر شیلنگ را به سوی آتش نشانه گیری می نماییم .

تذکر : هنگام استفاده از خاموش كننده ها احتياج نيست كاملاً به حريق نزديك شويد. زيرا قدرت پرتاب مواد اكثر دستگاهها به استثناي دي اكسيد كربن ( CO2 ) ، حداقل بين 4 الي 66 متر است كه مي توانيد از اين فاصله شروع به اطفاء حریق نموده و پيشروي نماييد .

این مطلب را با کسانی که دوستشان دارید به اشتراک بگذارید تا با کمک هم جلوی حوادث تلخ را بگیریم.

مطالب مرتبط

  • 78
    کسانی که قصد خرید یا اجاره ملکی را دارند باید چه نکاتی را رعایت کنند تا احتمال کلاهبرداری کاهش پیدا کند؟  1 - از اعتماد بیجا جداً پرهیز نموده حتی به نزدیکترین افراد هم اعتماد نکنید و خودتان شخصاً یا به کمک وکیل بررسیهای کافی را انجام دهید چه بسا…
  • 75
    وجود سیستم اعلام حریق در زندگی‌های امروزی با وجود اینکه که در اکثر مواقع بلا استفاده باقی می‌مانند، به‌نوعی ضرورت محسوب می‌شود و نباید از آن غافل شویم چراکه اگرچه ممکن است هیچ گاه در منزلمان آتش سوزی اتفاق نیفتد اما به قول معروف حادثه خبر نمی کند و لازم…
  • 74
     دیگر سالهاست زمان آن گذشته که در دفتر کار خود بنشینید تا مشتری به سراغ شما بیاید . در بازار پر رقابت امروز که حتی نانوایی ها  که روزگاری مجبور بودید در صف های طولانی آنها نوبت بگیرید هم به فکرراه هایی برای جذب مشتری هستند ، چاره ای نیست…
  • 74
    آیا تا به حال برایتان پیش آمده است که در یک اتاق احساس آرامش کنید یا حس کنید که فلان کافه دنج است اما آن یکی زیاد آرام و راحت نیست.یا در بعضی خانه ها و ادارات احساس سنگین بودن فضا به شما حالتی از رسمی بودن و تجمل القا…
  • 72
    رایان سرهانت 31  ساله از موفق‌ترین مشاوران املاک در شهر نیویورک است. او تحصیلات خود در رشته ادبیات انگلیسی و تئاتر به اتمام رسانده و در چند فیلم سینمایی نقش‌هایی کوتاه داشته است. زمانی که به دنبال پیدا کردن نقش برای بازی در فیلم بود دچار مشکل مالی می‌شود و…